Author(s):
1. Predrag Dašić, SaTCIP Publisher Ltd., 36610 Vrnjačka Banja i Visoka tehnička mašinska škola strukovnih studija (VTM, Serbia

Abstract:
Veštačka inteligencija (Artificial Intelligence – AI) je naučna disciplina, ili multidisciplinarna oblast koja se najčešće smatra granom računarske nauke, posvećena modelima i performansama sistema za funkcije povezane sa ljudskom (čovekovom) inteligencijom, kao što je rasuđivanje i učenje. Za veštačku inteligenciju (AI) se može sresti veliki broj različitih definicaja. U ovom radu se navodi još jedna: Sposobnost funcionalnih jedinica za izvršavanje onih funkcija koje su obično povezane sa ljudskom inteligencijom, odn. koje ljudi obavljaju uz pomoć inteligencije, kao što je rasuđivanje i učenje. Osnovni termini veštačke inteligencije definisani su međunarodnim standardima ISO/IEC 2382-28:1995, ISO/IEC 2382-29:1999 i ISO/IEC 2382-31:1997. Novi koncept veštačke inteligencije nazvan je generativna veštačka inteligencija (Generative Artificial Intelligence – GenAI ili GAI), koja je sposobna da generiše tekst, slike, kôd, simulacije, audio, video zapise ili druge podatke, za kreiranje novog sadržaja, koristeći generativne modele, često kao odgovor na upite. Generativni AI modeli uče obrasce i strukturu svojih ulaznih podataka za obuku, a zatim generišu nove podatke koji imaju slične karakteristike. Nedavna otkrića u ovoj oblasti imaju potencijal da drastično promene način na koji pristupamo kreiranju sadržaja. Poboljšanja dubokih neuronskih mreža zasnovanih na transformatorima, posebno velikih jezičkih modela (Large Language Models - LLM), omogućila su bum generativnih AI sistema početkom 2020-ih. Ovo uključuje čet-botove kao što su ChatGPT, Copilot, Gemini, DeepSeek, GPT, LLaMA i sl., sisteme za generisanje slika veštačke inteligencije tekst-u-sliku kao što su Stable Diffusion, Midjournei i DALL-E, i AI generatori teksta u video kao što je Sora. Takođe, u novom realnom svetu sve postaje digitalno, pametno (smart) i virtuelno sa velikom primesom različitih tehnologija veštačke inteligencije (AI). A predviđa se da će budućnost biti dominantno virtuelna, sa velikom primenom veštačke inteligencije (AI) u svim oblastima ljudskog delovanja. Spoj svih navedenih primera razvijenih modela i sistema GenAI u sadejstvu sa virtuelnom realnošću (Virtual Reality - VR) su, u poslednjih 5 godina, našli veliku primenu u svim oblastima ljudskog delovanja. A njihovo stanje i perspektive razvoja i primene su cilj ovog rada.

Key words:
Veštačka inteligencija (AI),softver,veliki jezički modeli (LLM),virtuelna realnost (VR),znanje.

Thematic field:
SYMPOSIUM A - Science of matter, condensed matter and physics of solid states

Date of abstract submission:
05.08.2025.

Conference:
Contemporary Materials 2025 - Savremeni Materijali

Applied paper from author